Struikelstenen in Woldendorp, Termunterzijl en Borgsweer

WOLDENDORP -  In Woldendorp, Termunterzijl en Borgsweer worden zaterdag 10 december 15 struikelstenen gelegd.

Dat gebeurt ter nagedachtenis aan slachtoffers van het naziregime tijdens de Tweede Wereldoorlog. Arent en Johanna Oudgenoeg lopen ’s avonds met hun zoontje Max van acht onder politiebegeleiding naar de tram in Woldendorp. Hun dochters Henderika (6) en Frouktje (2) zitten bovenop de stapel koffers en tassen, die ze op een melkkar meetrekken. Het is 25 oktober 1942 en een week later zijn Johanna en haar drie kinderen dood. Vermoord in concentratiekamp Auschwitz. Arent sterft een half jaar later in een Pools werkkamp. Voor dit gezin en voor de verzetsman A.E. Gorter legt kunstenaar Gunter Demnig struikelstenen in Woldendorp. Struikelstenen, oorspronkelijk Stolpersteine geheten, maken onderdeel uit van een grootschalig kunstproject van Demnig. Op de steentjes staan de namen van mensen die slachtoffer geworden zijn van de naziterreur vanwege bijvoorbeeld hun ras, geaardheid of geloof. De struikelstenen komen voor de voormalige woonhuizen van de slachtoffers te liggen en zorgen er op die manier voor dat de namen van deze mensen niet vergeten worden. Om de stenen te kunnen lezen, maak je als het ware een buiging voor de slachtoffers. In heel Europa liggen er inmiddels tienduizenden. De struikelsteenlegging in Woldendorp is een initiatief van de Werkgroep Struikelstenen Termunten. Naast de stenen in Woldendorp worden er dezelfde zaterdagmiddag stenen gelegd in Borgsweer en Termunterzijl. In Borgsweer voor Izaak Cohen van den Berg, Martha Bruckmann en hun dochter Inge en in Termunterzijl voor Jozeph Cohen, Marie Therèse Cohen-Nieweg, Clara Nieweg, Louis Cohen, Mietje Cohen-Nieweg en Leo Cohen. Aan de steenlegging ging ruim twee jaar van voorbereiding vooraf. Enerzijds door het verzamelen van informatie, vergunningsaanvraag en het boeken van een plaatsje in de overvolle agenda van de kunstenaar. Anderzijds door het verzamelen en vastleggen van de verhalen van ooggetuigen en nabestaanden. Om ook de kinderen kennis te laten maken met het lot dat hun oud-dorpsgenoten overkwam, maakte de werkgroep lesbrieven. Deze zijn gemaakt aan de hand van drie kinderen: Max Oudgenoeg (8), Janneke Gorter (13) en Inge Cohen van den Berg (15). Aan de hand van de persoonlijk verhalen van en over deze kinderen komt een stuk dorpsgeschiedenis ten tijde van de Tweede Wereldoorlog heel dichtbij. Max en Inge overleefden beiden de oorlog niet vanwege het feit dat ze Joods waren. Janneke haar vader werd gefusilleerd, omdat hij in het verzet zat. De lesbrieven zijn gemaakt op basis van verhalen van ooggetuigen, nabestaanden en door archiefonderzoek. Bij de steenlegging verschijnen ook een boekje en website (struikelstenentermunten.nl). Net als dat er voor alle vijftien mensen een eigen struikelsteen gelegd wordt, zo is er ook over ieder persoon een eigen pagina in het boekje en op de site. Over sommige mensen was heel veel informatie te vinden, over anderen bijna niets. Met het leggen van de stenen, de lesbrieven en het boekje hoopt de werkgroep te voorkomen dat hun voormalig dorpsgenoten worden vergeten. Door het leggen van de stenen en het vertellen van de verhalen worden de namen van deze mensen weer genoemd.   Het programma voor de steenlegging ziet er als volgt uit: 14.00 tot 14.30 uur, Borgsweer: voor de familie Cohen van den Berg, Borgsweer 34; 14.45 tot 15.30 uur, Termunterzijl: voor de familie Cohen, Schepperbuurt 36; 15.50 tot 16.05 uur, Woldendorp: voor A.E. Gorter, Burg. Garreltsweg 21; 16.10 tot16.50 uur Woldendorp: voor de familie Oudgenoeg, Klapsterweg 2.   De tijden zijn bij benadering omdat de duur van de steenlegging onder andere afhankelijk is van het weer. De steenlegging zelf is openbaar. Voor en na de steenlegging worden besloten herdenkingsbijeenkomsten gehouden in Borgsweer en Woldendorp. In Woldendorp is nog plaats. Aanmelden kan via: struikelstenenwoldendorp@gmail.com.