Film stofwisselingsziekte gebruikt als lesmateriaal

APPINGEDAM

Natasja Schaafsma en Nant Weessies hebben voor een niet-alledaagse afronding van hun profielwerkstuk voor het VWO aan het Eemsdeltacollege in Appingedam gekozen. Hun documentaire over stofwisselingsziekte is zo indrukwekkend dat het gebruikt gaat worden als lesmateriaal.

Iedere leerling in het voortgezet onderwijs moet tegenwoordig als onderdeel van de examenperiode een profielwerkstuk maken. In het profielwerkstuk kiezen leerlingen een onderwerp dat dicht bij hen staat en waar ze hun interesse kenbaar kunnen maken. De 17-jarige Natasja Schaafsma en de 19-jarige Nant Weessies hebben er voor gekozen om hun profielwerkstuk over stofwisselingsziekten te doen. Voor Schaafsma is dit een onderwerp waar zij dagelijks mee te maken heeft. “Mijn 14-jarig zusje heeft deze ziekte en dat heeft voor haar grote gevolgen. In vijf jaar tijd is zij van een gezond persoon veranderd in een meisje dat ziek op bed ligt en lijdt aan dementie. Over stofwisselingsziekten is bij mensen weinig bekend en daar willen wij verandering in brengen.”

Om het onderwerp meer aansprekend te maken hebben beide dames hun werkstuk op een ietwat bijzondere wijze gepresenteerd. “Het is gebruikelijk dat een profielwerkstuk schriftelijk wordt ingeleverd,” weet Schaafsma. “Maar dat hebben wij niet gedaan. We wilden dat het onderwerp goed bleef hangen en hebben een documentaire gemaakt. Een film dus.”

“Onze documentaire legt uit wat een stofwisselingsziekte is en hoe dat iemands leven beïnvloedt,” vertelt Weessies. “Je hebt een stofwisselingsziekte als er één of meerdere enzymen ontbreken, waardoor de afvalstoffen in het lichaam niet of onvoldoende worden afgebroken. Ook is een stofwisselingsziekte erfelijk. Het gen dat bepaalt of een persoon een stofwisselingsziekte krijgt, wordt van ouder op kind doorgegeven. De kans dat je drager bent van het gen als je een van de ouders de ziekte heeft is 50%. Er zijn wel medicijnen voor, maar het is nog niet te genezen. Je hebt het dus je hele leven en het is niet altijd duidelijk hoe de ziekte zich ontwikkelt. Er zijn 100 verschillende stofwisselingsziektes. In de film zit bijvoorbeeld het verhaal van een meisje dat nu 17 jaar is en waarbij de leeftijdsverwachting 18 jaar is. Dat is heel heftig om mee te maken.”

Het maken van de film heeft Weessies en Schaafsma veel tijd gekost en zij hebben doordat ze met veel mensen hebben gesproken veel meegemaakt. “Voor mij was het heel speciaal om de film te maken,” vervolgt Schaafsma. “In de film zitten fragmenten van mijn zusje van de afgelopen jaren. Door de verschillende foto’s zie je haar veranderen.” “Het idee voor dit onderwerp is al lang geleden ontstaan, kijkt Weessies terug. “Vorig jaar waren we al aan het nadenken over een onderwerp. We wilden wat speciaals doen. Al snel kwamen we op dit onderwerp. We hebben contact gezocht met diverse ziekenhuizen. Het Universitair Medisch Centrum Utrecht was enthousiast en we mochten een dag meelopen in het laboratorium en filmen. Wel was het goed opletten op de privacy. Voor de film mochten geen mensen gefilmd worden zonderschriftelijke toestemming van de patiënt. Zelfs patiëntnummers mochten niet in de film terug komen. Daar werd ook streng op gecontroleerd. Ik vond de dagen dat we mee mochten lopen erg interessant. Al deze filmbeelden hebben we verwerkt in een documentaire van iets minder dan 50 minuten en is daardoor prima te gebruiken als lesmateriaal. We hebben er elk ongeveer 90 uur werk in zitten.”

Dat de dames beloond worden voor hun prestatie blijkt mede uit het cijfer. “We hebben van onze biologiedocent Oscar de Jong een 10 gekregen op ons profielwerkstuk,” vertelt Schaafsma. “Dat cijfer is op onze school nog nooit gegeven voor een profielwerkstuk. Het werkstuk is door de Koninklijke Nederlandse Academie Wetenschap geselecteerd voor de onderwijsprijs.”

Voor Weessies is het goede cijfer op het profielwerkstuk mogelijk een goede start voor een nieuwe studie. “Ik wil graag geneeskunde in Groningen studeren, maar daarvoor moet je worden ingeloot. Het is dus nog even afwachten of dat gaat lukken.” Schaafsma ziet geen direct vervolg in de medische wereld voor zich. “Ik ga advanced technology aan de Universiteit Twente in Enschede studeren.’

De documentaire van Schaafsma en Weessies is op Youtube te vinden onder de naam Documentaire Uncover.

Mark Giesolf


Auteur

Bram Noordhuis