Marten Toonder senior: van eierzoeker tot zeekapitein

Delfzijl

De bibliotheek Delfzijl houdt dinsdag 29 maart om 19.30 uur een lezing van Erik de Graaf over Marten Toonder senior in zaal De Schans in de Molenberg.

De vader van schrijver en striptekenaar Marten Toonder, bekend van stripfiguren als Olie B. Bommel en Tom Poes, werd in 1879 in Warffum geboren en haalde aan de Zeevaartschool in Delfzijl zijn stuurmandiploma’s. In oktober 2015 publiceerde Erik de Graaf (leraar Duits aan het Eemsdeltacollege) een biografie van Toonder senior. Tegelijkertijd werd in Openluchtmuseum het Hoogeland in Warffum een tentoonstelling geopend over het leven van de Warffumer, die nog tot eind april te bezichtigen is. Marten Toonder senior werd in 1879 in Warffum geboren. Hij groeide daar op in grote armoede. Op zijn tiende vertrok hij naar Rottumeroog, waar hij negen jaar voor de voogd van het eiland werkte. Hij was er eierzoeker, schaapsjongen, koeienhoeder en schippersknecht. Op zijn drieëntwintigste was Toonder senior nog zo goed als analfabeet. Na enkele jaren als matroos te hebben gevaren stapte hij in 1902 op de schoolmeester in Warffum af met de vraag of hij hem wilde voorbereiden op de zeevaartschool. Twee jaar later werd Toonder aangenomen in de voorbereidende klas van de Zeevaartschool in de Landstraat in Delfzijl. In 1905 haalde hij zijn Diploma Derde Stuurman. Met talent en doorzettingsvermogen, maar ook met een flinke portie hulp van zeevaartschooldirecteur Prakken en wiskundeleraar Dijksterhuis. Delfzijl opende de wereld voor Toonder. Met het stuurmandiploma kon hij eindelijk opklimmen van matroos tot kapitein op de grote vaart. In 1910 haalde hij met hulp van Prakken ook het Diploma Eerste Stuurman. Zeven jaar later werd hij kapitein op de Rotterdam Zuid-Amerika Lijn van de Rotterdamse rederij Van Nievelt Goudriaan. De analfabeet op zijn drieëntwintigste werd later de vader werd van twee schrijvers: de beroemde striptekenaar Marten Toonder en diens broer Jan Gerhard Toonder. De Graaf schetst het leven van een man die de Noord-Groningse klei verliet om vanuit het niets carrière te maken. Toonder senior vergat echter nooit zijn arme afkomst. Aan Delfzijl dacht hij altijd met warme gevoelens terug. Het portret van de Delfzijlster directeur Prakken hing tot aan zijn dood in 1965 in Toonders huiskamer.  

Auteur

Bram Noordhuis